ایمان و امید؛ دو مؤلفه مغفول در محاسبات قدرت

به گزارش ایکنا از قم، به نقل از روابط عمومی دانشگاه طلوع مهر قم، حجت الاسلام والمسلمین محسن مهاجرنیا استاد حوزه و دانشگاه در سیزدهمین جلسه شانزدهمین دوره سلسله کرسی های آزاداندیشی و سیصد و هجدهمین کرسی آزاداندیشی قرارگاه فرهنگی طلوع مهر که شامگاه 27 آبان ماه برگزار شد، با تشریح مفهوم عقلانیت استعلایی، آن را نگاهی فراتر از محاسبات مادی و قدرت ابزاری دانست و اظهار کرد: در این نگرش، ایمان، ارتباط با عالم غیب، امید اجتماعی و باور به نصرت الهی در کنار ظرفیت های مادی، از مؤلفه های اثرگذار در تحلیل قدرت

به گزارش ایکنا از قم، به نقل از روابط عمومی دانشگاه طلوع مهر قم، حجت الاسلام والمسلمین محسن مهاجرنیا استاد حوزه و دانشگاه در سیزدهمین جلسه شانزدهمین دوره سلسله کرسی های آزاداندیشی و سیصد و هجدهمین کرسی آزاداندیشی قرارگاه فرهنگی طلوع مهر که شامگاه 27 آبان ماه برگزار شد، با تشریح مفهوم عقلانیت استعلایی، آن را نگاهی فراتر از محاسبات مادی و قدرت ابزاری دانست و اظهار کرد: در این نگرش، ایمان، ارتباط با عالم غیب، امید اجتماعی و باور به نصرت الهی در کنار ظرفیت های مادی، از مؤلفه های اثرگذار در تحلیل قدرت و تحولات جامعه به شمار می رود. 

وی ادامه داد: عقلانیت های سکولار و ابزاری عمدتاً جهان مادی و محاسبات دنیوی را محور تحلیل قرار می دهند، در حالی که در عقلانیت دینی، دنیا تنها بخشی از نظام هستی است و واقعیت های فراتر از عالم ماده نیز در فهم انسان از جهان و رویدادهای آن نقش دارند.

رئیس اندیشکده مطالعات انقلاب اسلامی طلوع مهر با اشاره به جایگاه وحی در شناخت عوالم غیب، گفت: قرآن کریم از مفاهیمی همچون ملکوت، امداد الهی، نصرت خداوند و معیت الهی سخن گفته و بر این اساس، واقعیت هستی را نمی توان تنها به امور محسوس و قابل مشاهده محدود کرد. 

مهاجرنیا با اشاره به جنگ اخیر و تقابل جمهوری اسلامی ایران با آمریکا و رژیم صهیونیستی، تصریح کرد: در محاسبات قدرت، معمولاً تجهیزات نظامی، فناوری، هواپیماها و ناوهای جنگی مورد ارزیابی قرار می گیرند، اما قدرت ملی تنها با این شاخص ها قابل سنجش نیست.

عقلانیت استعلایی؛ پیوند ایمان، امید اجتماعی و قدرت ملی

وی افزود: اراده ملی، ایمان، مقاومت اجتماعی و باور به نصرت الهی نیز در تحلیل رفتار جوامع و پایداری آنها در شرایط دشوار اهمیت دارد و عقلانیت استعلایی تلاش می کند این مؤلفه ها را در کنار ظرفیت های مادی مورد توجه قرار دهد. 

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به توانمندی های موشکی و پهپادی کشور اظهار کرد: دستیابی به فناوری های بومی در شرایط تحریم، از ظرفیت های راهبردی جمهوری اسلامی ایران محسوب می شود و پهپادهای خانواده شاهد نمونه ای از این توانمندی ها هستند که در معادلات نظامی مورد توجه قرار گرفته اند.

وی با بیان اینکه در جنگ های جدید، موازنه هزینه و اثربخشی نیز اهمیت دارد گفت: استفاده از ظرفیت های مادی و فناوری ضروری است، اما در نگاه دینی نباید همه تحولات تنها با ابزارهای مادی تفسیر شود و نقش ایمان و امداد الهی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

مهاجرنیا با اشاره به پایداری مردم در شرایط دشوار جنگی و اقتصادی بیان کرد: مقاومت اجتماعی را نمی توان صرفاً با تحلیل های سیاسی و مادی توضیح داد و باورهای دینی، هویت اعتقادی و ظرفیت های معنوی جامعه نیز در این زمینه اثرگذار هستند.

وی واقعه طبس را از نمونه هایی دانست که در ادبیات دینی از آن با عنوان امداد غیبی یاد می شود و افزود: در نگاه دینی، حیات و اثرگذاری انسان با شهادت پایان نمی یابد و شخصیت هایی مانند شهید حاج قاسم سلیمانی نیز پس از شهادت همچنان در جامعه اثرگذار هستند.

رئیس اندیشکده مطالعات انقلاب اسلامی طلوع مهر با تأکید بر ضرورت ورود این نگاه به عرصه حکمرانی گفت: عقلانیت استعلایی نباید صرفاً در سطح یک باور فردی باقی بماند، بلکه می تواند در برنامه ریزی، مدیریت و تصمیم گیری های راهبردی مورد توجه قرار گیرد.

وی تصریح کرد: مدیران جامعه اسلامی باید ضمن استفاده از دانش، فناوری، امکانات مادی و محاسبات کارشناسی، ظرفیت های ایمانی، اعتماد عمومی، امید اجتماعی و نقش عوامل معنوی را نیز در تصمیم سازی ها لحاظ کنند.

حکمرانی باید امید و توکل را تقویت کند

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به آیات قرآن درباره همراهی و نصرت الهی اظهار کرد: یکی از پیام های عقلانیت استعلایی، اصلاح نگرش و پرهیز از ناامیدی است و مؤمن باید در کنار تلاش، برنامه ریزی و استفاده از امکانات، به وعده های الهی نیز اعتماد داشته باشد. 

مهاجرنیا با اشاره به آیه 173 سوره آل عمران«حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَکِیلُ؛ خدا ما را بس است و نیکو حمایتگری است» افزود: این مفهوم به شرایط خاص و روزهای برخورداری محدود نیست، بلکه در سخت ترین موقعیت ها و هنگام مواجهه با دشمن نیز می تواند پشتوانه روحی و اعتقادی جامعه باشد. 

وی با اشاره به ماجرای حضرت موسی(ع) و آیه 62 سوره شعراء«قَالَ کَلَّا إِنَّ مَعِیَ رَبِّی سَیَهْدینِ؛ گفت چنین نیست زیرا پروردگارم با من است و به زودی مرا راهنمایی خواهد کرد.» گفت: عقلانیت استعلایی در جایی معنا پیدا می کند که انسان در کنار شناخت واقعیت ها و انجام وظیفه، افق خود را به عالم ماده محدود نکند و امید به هدایت و نصرت الهی را در تصمیم گیری و مواجهه با بحران ها حفظ کند.

مهاجرنیا یادآور شد: عقلانیت دینی زمانی در عرصه حکمرانی اثرگذار خواهد بود که از سطح باور ذهنی فراتر رود و در مدیریت، تصمیم سازی، مواجهه با بحران ها و تقویت سرمایه اجتماعی نمود عملی پیدا کند و در کنار عقلانیت کارشناسی، پیوند با وحی، امید و اعتماد به وعده های الهی را نیز مورد توجه قرار دهد.

انتهای پیام

نظرات

captcha